พืชวัตถุ - พืชจำพวกต้น (23)

1.1.1. พืชจำพวกต้น (ต่อ)

สมุลแว้ง ไม้ยืนต้นขนาดกลางถึงใหญ่

• เปลือกต้น รสหอมฉุนปร่า  สรรพคุณ  แก้ลมวิงเวียน ใจสั่น แก้พิษหวัด กำเดาขับลมในลำไส้ แก้ธาตุพิการ

เสม็ดขาว ไม้ยืนต้นขนาดกลาง มี 2 ชนิด คือ เสม็ดแดง เสม็ดขาว สรรพคูรเหมือนกัน นิยมใช้อย่างแดงมาก

• ใบ รสร้อน  สรรพคุณ  ตำพอกแก้เคล้ดขัดยอก ฟกบวม ลนไฟขี้ไต้ นาบท้องเด็ก แก้ท้องขึ้นอีดเฟ้อ แก้ปวดท้อง

เสมาบ้าน และ เสมาป่า ไม้ยืนต้นจำพวกสลัดได เสมาบ้านใบไม่มีหนาม เสมาป่าใบมีหนามมาก
สรรพคุณทั้ง 2 ชนิดเหมือนกัน

• ใบ รสเย็น เป็นเมือก  สรรพคุณ  พอกฝีแก้ปวกบวม ดูดถอนพิษทำให้เย็น

แสมทะเล ไม้ยืนต้นขนาดกลาง

• แก่น รสเค็มเฝื่อนขม ขับลมในกระดูก ขับโลหิตประจำเดือนสตรีขับถ่ายโลหิตระดูสตรีให้ปกติ แก้กระษัย

แสมสาร ไม้ยืนต้นขนาดกลางถึงใหญ่

• แก่น รสขมกร่อย  สรรพคุณ  ระบายถ่ายเสมหะ ถ่ายกระษัย ถ่ายโลหิตระดูสตรี ทำให้เส้นเอ็นหย่อน

สมอดีงู ไม้ยืนต้นขนาดใหญ่

• ผล รสขมฝาด  สรรพคุณ  แก้พิษดี พิษโลหิต แก้ไอ ขับระดูสตรี ถ่ายระบายอุจจาระแรงกว่าสมอชนิดอื่นมาก

สมอทะเล ไม้ยืนต้นขนาดกลาง

• ใบและผล ราร้อน  สรรพคุณ  ถ่ายอุจจาระ ถ่ายลม ถ่ายโลหิตเป็นพิษ (ห้ามใช้ถ่ายในผู้ป่วยเป็นไข้) ใบนึ่งให้สุกเสียก่อนตากแห้งจึงใช้ทำยา
• เปลือกต้น รสร้อน  สรรพคุณ  ขับผายลม
• เมล็ดใน รสร้อน  สรรพคุณ  ขับพยาธิไส้เดือน
• ราก รสร้อน  สรรพคุณ  แก้โลหิตระดูพิการมาไม่ตามปกติ

สมอเทศ ไม้ยืนต้นขนาดใหญ่ จากประเทศอินเดีย

• ผล รสเปรี้ยวและฝาดจัด  สรรพคุณ  ระบายอ่อนๆ ระบายเสมหะ ระบายลมรู้ถ่าย รู้ปิดเอง แก้เสมหะ ทำให้ลมเดินสะดวก

สมอไทย ไม้ยืนต้นขนาดใหญ่

• ผล รสฝาดติดเปรี้ยว  สรรพคุณ  ระบายอ่อนๆ แก้ลมป่วง แก้พิษร้อนใน คุมธาตุ แก้ลมจุกเสียด รู้ผายธาตุ รู้ระบายรู้ถ่ายอุจจาระ ถ่ายไข้พิษ คุมธาตุในตัวเสร็จ แก้ไข้เพื่อเสมหะ

สมอภิเภก ไม้ยืนต้นขนาดใหญ่

• เปลือกต้น รสเย็นฝาด  สรรพคุณ  ขับปัสสาวะ
• ใบ รสฝาด  สรรพคุณ  แก้บาดแผล
• ดอก รสฝาด  สรรพคุณ  แก้โรคตา
• ผลอ่อน รสเปรี้ยว  สรรพคุณ  แก้ไขเพื่อเสมหะ และไข้เจือลม
• ผลแก่ รสเปรี้ยวฝาดหวาน  สรรพคุณ  แก้เสมหะจุกคอ ทำให้ชุ่มคอ แก้โรคตา บำรุงธาตุ แก้ไข้ แก้ริดสีดวง
• เมล็ดใน รสฝาด  สรรพคุณ  แก้บิด
• แก่น รสฝาด  สรรพคุณ  แก้ริดสีดวงพลวง
• ราก รสเย็น  สรรพคุณ  แก้โลหิตร้อน

สมอร่องแร่ง ไม้ยืนต้นขนาดกลาง

• ผล รสขม  สรรพคุณ  ขับโลหิตระดูให้ออกเป็นปกติ ขับโลหิตระดูที่เน่าเหม็น

สละ ไม้ยืนต้นจำพวกปาล์ม เรียกอกีอย่างหนึ่ง คือ ระกำกอ

• รสหวานหอม  สรรพคุณ  แก้เสมหะ แก้ไข้ ขับเสลด

สลัดได ไม้ยืนต้นจำพวกกระบองเพชร

• ต้น เผาเป็นด่าง รสขมเมาเล็กน้อย  สรรพคุณ  แก้หืดไอ ผอมแห้ง อัมพาต แก้ฟกบวม จุกเสียด แก้ท้องผูก
• ยาง รสเมาเบื่อขมร้อนเล็กน้อย  สรรพคุณ  ถ่ายอุจจาระ ถ่ายเสมหะ ถ่ายโลหิตเป็นยาถ่ายอย่างแรง

แสลงใจ หรือ ลูกกระจี้ หรือ โกฐกะกลิ้ง ไม้ยืนต้นขนาดกลางถึงใหญ่

• เปลือกต้น เนื้อไม้ เมล็ด รสเบื่อเมาขมร้อนเล็กน้อย  สรรพคุณ  ตัดไข้ แ้กระษัย เจริญอาหาร ทำให้ใจเต้นแรง
• ใบ รสขมเมาเบื่อ  สรรพคุณ  ตำพอกปิดแผลเน่าเปื่อยเรื้อรัง แก้ไตพิการ
• เมล็ด รสเบื่อเมาขมเล็กน้อย  สรรพคุณ  บำรุงประสาท บำรุงหัวใจให้หัวใจเต้นแรง เจริญอาหาร ทำให้ลำไส้ทำงานได้ปกติ เป็นยาเบื่อ ใช้มากเป็นอันตรายถึงตายได้
• ราก รสเมาเบื่อขมร้อน  สรรพคุณ  แก้ท้องขึ้น อืดเฟ้อ